Thế nào là vô sinh – hiếm muộn?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, vô sinh là khi một cặp vợ chồng quan hệ đều đặn, không dùng biện pháp tránh thai trong 12 tháng mà chưa có thai. "Hiếm muộn" là cách gọi nhẹ nhàng hơn mà người Việt hay dùng. Có hai dạng: vô sinh nguyên phát (chưa từng có thai) và vô sinh thứ phát (đã từng có thai, kể cả sảy hoặc ngoài tử cung, nay mong mãi chưa có lại).
Điều quan trọng nhất cần nhớ: hiếm muộn là bệnh của một cặp đôi, không phải của riêng người vợ. Nguyên nhân đến từ phía nam chiếm một phần rất đáng kể, vì vậy chồng cần đi khám cùng ngay từ đầu.
Mốc thời gian nên đi khám theo tuổi người vợ
| Tuổi vợ | Thời gian mong con chưa có thai | Khuyến nghị |
|---|---|---|
| Dưới 35 | 12 tháng | Đi khám hiếm muộn |
| 35 – 40 | 6 tháng | Đi khám hiếm muộn |
| Trên 40 | Bất kỳ | Khám ngay khi bắt đầu mong con |
Lý do tuổi quan trọng: số lượng và chất lượng trứng giảm dần theo tuổi, rõ rệt hơn sau 35 và giảm nhanh sau 40. Chờ đợi thêm một năm ở tuổi 38 có thể làm mất đi những lựa chọn điều trị tốt nhất.
Những trường hợp không nên chờ — đi khám ngay
- Kinh nguyệt rất thưa (chu kỳ trên 35 ngày), không đều, hoặc mất kinh.
- Đau bụng kinh dữ dội, đau khi quan hệ — có thể gợi ý lạc nội mạc tử cung.
- Từng viêm nhiễm vùng chậu, thai ngoài tử cung, mổ bụng hoặc mổ vùng chậu.
- Sảy thai từ 2 lần trở lên.
- Chồng từng quai bị biến chứng tinh hoàn, chấn thương hoặc phẫu thuật vùng bìu, giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn cương hoặc xuất tinh.
- Một trong hai người từng điều trị ung thư (hóa trị, xạ trị).
Lần khám đầu tiên thường làm gì?
Người vợ: hỏi bệnh và khám phụ khoa, siêu âm đầu dò ngày 2–3 của vòng kinh để đếm nang thứ cấp (AFC), xét nghiệm AMH và nội tiết (FSH, LH, E2, prolactin, TSH), sau đó có thể chụp tử cung – vòi trứng (HSG) để xem vòi trứng có thông không.
Người chồng: tinh dịch đồ là xét nghiệm cơ bản nhất, không đau, có kết quả trong ngày. Cần kiêng xuất tinh 2–7 ngày trước khi lấy mẫu.
Anh chị có thể mang theo bộ câu hỏi mang đi khám để không quên điều cần hỏi, và dùng công cụ đọc kết quả xét nghiệm sau khi có kết quả.
Trong lúc chờ, vợ chồng nên làm gì?
- Quan hệ đều 2–3 lần mỗi tuần, đặc biệt trong cửa sổ dễ thụ thai.
- Vợ bổ sung acid folic 400 mcg mỗi ngày ít nhất 1–3 tháng trước khi có thai.
- Bỏ thuốc lá cả hai người, hạn chế rượu bia, giữ cân nặng hợp lý.
- Chồng tránh để tinh hoàn bị nóng kéo dài (xông hơi, đặt máy tính trên đùi).
Vợ chồng anh chị nên làm gì tiếp?
Để lại câu hỏi, tư vấn viên gửi lộ trình riêng qua Zalo trong 24 giờ — miễn phí.
Câu hỏi thường gặp
Quan hệ bao lâu chưa có thai thì gọi là vô sinh?
Khi quan hệ đều đặn, không tránh thai 12 tháng mà chưa có thai (hoặc 6 tháng nếu vợ từ 35 tuổi).
Chồng có cần đi khám cùng không?
Có. Nguyên nhân từ phía nam chiếm phần đáng kể, và tinh dịch đồ là xét nghiệm đơn giản, rẻ, nên làm ngay từ đầu.
Đi khám hiếm muộn hết bao nhiêu tiền?
Khám và xét nghiệm ban đầu cho cả hai vợ chồng thường khoảng vài triệu đồng, tùy cơ sở. Xem công cụ dự toán chi phí để lên kế hoạch.
- WHO — Infertility fact sheet
- NICE CG156 — Fertility problems: assessment and treatment
- ASRM — Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion
Bài viết mang tính thông tin, không thay thế khám và chỉ định của bác sĩ. Chính sách biên tập.